Handleiding

1. Installeren en beginnen

Laana verschijnt binnenkort in de App Store (iOS) en Google Play (Android). Er is geen account en geen registratie: na het openen van de app schrijf je meteen je eerste notitie.

De app maakt bij de eerste start een versleutelde database aan op je toestel. De sleutel wordt bewaard in de sleutelbos van je besturingssysteem (iOS Keychain / Android Keystore) en verlaat je toestel niet.

• iOS 16 of nieuwer, Android 8 of nieuwer.
• Geen internet nodig voor de basisfuncties.
• De app is Nederlandstalig; Engels kun je in de instellingen kiezen.

2. Dagboek: schrijven

Tik op de knop met het plusje op het tijdlijnscherm om een nieuwe notitie te beginnen. Er is geen "opslaan"-knop: terwijl je typt wordt je tekst automatisch bewaard.

Je kunt markdown gebruiken voor koppen, vet en lijstjes. Een woord dat je met een hekje schrijft, bijvoorbeeld #werk, wordt automatisch een tag.

• Stemming: kies per notitie een stemming. Die krijgt ook een naam, niet alleen een emoji, zodat schermlezers hem kunnen voorlezen.
• Tags: typ #tag in de tekst, of beheer ze onderaan de notitie.
• Favorieten: markeer een notitie zodat je hem bovenaan terugvindt.
• Verwijderen: weg is weg — er is geen prullenbak en geen kopie elders.

3. Spraaknotities

Op het spraakscherm neem je een notitie op door de opnameknop ingedrukt te houden. Na de opname zet Laana de spraak om in tekst met Whisper, dat volledig op je toestel draait.

Het transcriptiemodel (ongeveer 60 MB) wordt niet automatisch gedownload. De eerste keer dat je transcriptie gebruikt vraagt de app om toestemming — zo verbruikt de app nooit ongevraagd je databundel.

Transcripties staan in een wachtrij en gaan één voor één. Sluit je de app tussendoor, dan wordt de wachtrij hervat.

Snelheid en Nederlandse nauwkeurigheid worden nog gemeten op echte toestellen. Bij matige resultaten kun je de transcriptie opnieuw laten uitvoeren.

4. Foto's en bijlagen

Voeg foto's toe aan een notitie via het paperclip-icoon. Laana maakt geen tweede kopie: de foto blijft in je fotobibliotheek staan en de aantekening verwijst ernaar.

Dat is een bewuste ruil. Je foto's en spraakopnames komen zo mee in de back-up van je telefoon — iets wat de versleutelde database juist niet kan. De prijs: ze zijn niet afgeschermd zoals je tekst. Andere apps met mediatoegang kunnen ze zien, ze staan in je galerij, en een fotobibliotheek die met iCloud of Google Foto's synchroniseert neemt ze mee.

• Alleen je tekst en transcripten staan in de versleutelde database van de app.
• Een foto loskoppelen haalt hem uit de aantekening. Je kunt er los voor kiezen hem ook uit je fotobibliotheek te verwijderen; standaard blijft hij staan.
• Op Android komen spraakopnames ook in je media terecht. Op iOS kan dat niet — daar heeft de fotobibliotheek geen plek voor geluid — dus die blijven in de app.
• De enige grens is de vrije ruimte op je telefoon.

5. Mappen en filters

Mappen zijn een losse ordening over je notities heen. Op het tijdlijnscherm staan filterchips waarmee je snel op één map filtert.

Een map verwijderen haalt de notities er alleen uit — de notities zelf blijven bestaan. Dat is bewust: het weggooien van een map hoort nooit een verrassend gegevensverlies te zijn.

6. Zoeken

Zoeken doorzoekt zowel je geschreven notities als de transcripten van je spraaknotities. Resultaten uit beide bronnen worden door elkaar getoond, op volgorde van recentheid, zodat een ingesproken notitie niet onderaan verdwijnt.

Het zoeken gebruikt de full-text index van SQLite. Op toestellen waar die niet beschikbaar is valt de app terug op een eenvoudigere zoekopdracht — je merkt er verder niets van.

7. Vragen stellen aan Laana

Deze functie is nog in ontwikkeling. Laana krijgt één modus: een taalmodel dat volledig op je toestel draait.

Er komt geen cloudvariant. Dat kost wat snelheid en kracht ten opzichte van een groot model op een server, maar het betekent ook dat je vragen over je eigen dagboek nergens naartoe gaan, dat het offline werkt en dat er geen limiet per dag nodig is.

• Het model wordt eenmalig gedownload en daarna lokaal gebruikt.
• Ouder toestel? Dan is het antwoord trager. Er is geen knop die het naar een server verplaatst.

8. Agenda, inzichten en meer

Ook in ontwikkeling. We bouwen deze in volgorde van bruikbaarheid, niet van indrukwekkendheid:

• Agenda (alleen-lezen), zodat een datum context krijgt.
• Inzichten: stemmingspatronen en schrijfritme, berekend op je toestel.
• Kennisgrafiek: personen, plaatsen en onderwerpen die vanzelf verbanden leggen.
• E-mail: het meest privacygevoelige koppelstuk, en daarom expliciet ná versie 1.

9. Export, back-up en verwijderen

Laana bewaart geen kopie van je aantekeningen, dus maak je er zelf een: in de app maak je een export. Dat is één versleuteld bestand met een wachtwoordzin die alleen jij kiest. Bewaar het ergens buiten je telefoon — je eigen cloud, een laptop, een usb-stick — en zet het terug wanneer je het nodig hebt.

De back-up van je telefoon zelf is geen vervanging. Het versleutelde databasebestand komt er wel mee terug, maar de sleutel blijft achter op het toestel waar hij gemaakt is, dus na een herstel staat er iets dat niemand kan openen. Je foto's en spraakopnames komen er wél mee terug, dus zet die toestelback-up ook gewoon aan.

Verwijderen gaat net zo direct: de app verwijderen wist je aantekeningen. Er is geen account bij ons om op te zeggen, want er is geen account.

• Nieuwe telefoon? Installeer Laana, open "Kopie van je dagboek" en zet je export terug met je wachtwoordzin.
• Terugzetten voegt samen: aantekeningen die er al staan blijven zoals ze zijn en worden nooit overschreven.
• Foto's en spraakopnames zitten niet in de export. Die reizen mee met de back-up van je telefoon.
• Wachtwoordzin kwijt is export kwijt. Wij kunnen hem niet resetten en het bestand niet openen.
• Zonder export is een verloren of gewiste telefoon definitief verlies. Wij kunnen niets herstellen.

10. Problemen oplossen

• Transcriptie blijft leeg? Controleer of het spraakmodel gedownload is en of de opname geluid bevat.
• Aantekeningen weg na het wisselen van toestel? Een toestelback-up brengt ze niet terug; daarvoor is de export. Wij hebben geen kopie en kunnen niets terughalen.
• Andere problemen: mail ons. Stuur nooit de inhoud van een notitie mee als je dat liever niet deelt — wij hebben hem niet nodig om een bug te vinden.